W latach 90-tych XIX wieku rola kobiety w sporcie motorowym sprowadzała się do roli kibica. W pierwszych wyścigach startowali wyłącznie mężczyźni. W tym towarzystwie jedynie Berta Benz i pani Levassor (wdowa po pionierze francuskiej motoryzacji – Emilu) miały status „nietykalnych” i nikt nie pomyślał o tym, żeby krytykować je za wkład w rozwój motoryzacji. Inne nie miały prawa zasiadać za drążkiem sterującym pojazdem bez konia (kierownicy wtedy jeszcze nie było) a jedynie towarzyszyć mężczyznom podczas jazdy.
Nie wszystkie kobiety chciały dostosować się do tego niepisanego zakazu. Przełom nastąpił kiedy baronowa Rothschild zakupiła dwa automobile i zadeklarowała, że będzie aktywnie uczestniczyć w zjazdach i wyścigach miłośników automobilizmu. Helena van Zuylen z Rothschildów nie zajmowała się bankowością jak męscy potomkowie rodu. Pisała, bywała w najlepszych adresach w Paryżu i cieszyła się ogólnym szacunkiem męża – duńskiego barona, który w ostatnich latach XIX wieku był prezesem francuskiego automobilklubu i pozwalał żonie na wszelkie fanaberie.
Helena van Zuylen (1863-1947)
Źródło: lesbiannews.com
W 1898 roku wystartowała na trasie wyścigu z Paryża do Amsterdamu. Dla zmylenia mężczyzn ubrała się w męski strój i przejechała niemal całą trasę wyścigu liczącego aż 1431 km przechodząc do historii jako pierwsza kobieta w sporcie motorowym. Po tym wydarzeniu i „ujawnieniu się” była częstym gościem na imprezach motoryzacyjnych oraz kilkukrotnie startowała w wyścigach długodystansowych razem ze swoim mechanikiem. Niestety często nie osiągała mety, np. w maratonie z Paryża do Berlina w 1901 roku.
Porażki nie zniechęciły jej do startów. Te kontynuowała jeszcze w 1906 roku. Odważna baronowa była przykładem do innych kobiet, w tym dla „Mechanicznej Walkirii” jak mężczyźni nazywali Camille du Gast. „Druga kobieta w sporcie motorowym” – to nie brzmi dumnie co nie znaczy, że du Gast nie osiągnęła więcej niż baronowa Rothschild. Jej pierwsze udokumentowane starty z 1901 roku i sukcesy z roku 1902 i 1903 świadczą o jej umiejętnościach w niemal każdej dziedzinie sportów motorowych. Po prostu była szybka i to na każdej maszynie napędzanej silnikiem.
Doskonałe czasy w wyścigu Paryż-Madryt zwróciły uwagę władz zespołu Mercedesa. Miała wystartować Mercedesem w pucharze Gordona Bennetta w 1904 roku. W tym samym czasie francuski rząd … zakazał startów kobiet w sporcie motorowym a w prasie pojawiały się karykatury wypadków drogowych z samochodami, których „kierowczynie” rozjeżdżają przechodniów. Du Gast na łamach „L’Auto” wystosowała do władz list i posądziła je o popieranie starych, uznanych za dyskryminujące, zasad. Francuskie kobiety poparły jej protest.
Camille du Gast (1868-1942) na trasie rajdu Paryż-Berlin w 1901 roku
Źródło: wikimedia
W tym samym czasie rozpoczęła przygodę z łodziami motorowymi. Wówczas nikomu nawet nie śniło się o tym, żeby kobieta trzymała ster łodzi motorowej – i to takiej, która mierzy 12 metrów długości a do jej napędu służą dwa 100-konne silniki Mercedesa (wcześniej był to zaledwie 35 – konny silnik Panharda). Tymczasem Camille … nie przejmowała się zdaniem innych i startowała w kolejnych wyścigach na wodzie. Odważna Francuzka potrafiła również latać balonem, co rozzłościło pionierów lotnictwa i spowodowało zazdrość kolejnych tysięcy kobiet.
Du Gast miała wpływ na rozwój ruchów kobiecych i stanowiła dla nich wzór. Udzielała się charytatywnie i wspierała dostęp do medycyny wśród mieszkańców wsi. Ze swojego majątku finansowała edukację w biednych rodzinach. W drugiej dekadzie XX wieku była jedną w najbardziej wpływowych kobiet we Francji. Najbardziej wpływową była właścicielka znanej na całym świecie marki „Veuve Cliqcuot” – Anne de Rochechouart de Mortemart, która była trzecią w Europie kobietą – kierowcą wyścigowym i producentką najbardziej znanego szampana.
Anna biznes odziedziczyła po babci – najsłynniejszej francuskiej wdowie o panieńskim nazwisku Ponsardin (po mężu Cliqcuot). Posiadała ogromny majątek oraz kilku wpływowych mężów, w tym baronów. Była pierwszą Francuzką, która otrzymała oficjalne prawo jazdy – było to w 1898 roku. Inne odważne panie prowadziły jeszcze bez dokumentu. Rok później otrzymała mandat za prędkość – pierwszy dla kobiety w historii motoryzacji. Prędkość przekroczyła o 3 km/h. W tym samym roku została … prezesem żeńskiego aeroklubu, który zrzeszał panie latające balonami.
Anne de Rochechouart de Mortemart (1847-1933) – zdjęcie z 1927 r.
Źródło: acp.pt
Była pionierką kobiecych lotów balonowych a wkrótce stała się prezesem żeńskiego Automobilklubu Francji. Początkowo działalność zrzeszenia była zakłócana przez męski automobilklub a panie nie mogły startować z mężczyznami, ale po I Wojnie Światowej zakazy przestały obowiązywać. Panie i tak nigdy ich nie respektowały a ich odwaga podczas działań wojennych spowodowała zmianę zdania u panów. Ci w tym celu byli skłonni dopuścić panie do wyścigów, ale tylko do takich, w których nie wystartuje żaden mężczyzna.
Czy pionierki sportu motorowego osiągnęły sukcesy? Nie, gdyż nie wygrały żadnej imprezy o zasięgu krajowym lub międzynarodowym. Miarą ich sukcesu była niezależność, dzięki której zmieniły wizerunek kierowcy wyścigowego i wprowadzenie „czegoś”, co dziś szumnie nazywa się parytetem. Nie dla nich były lekkie czterokołowce, ale radziły sobie z mocą ciężkiego Mercedesa, szybkiej łodzi czy balonu. Dla przyszłych pokoleń kobiet zrobiły więcej niż dzisiejsze feministki i działaczki, których intencje nie zawsze są jasne.
W oficjalnych statystykach można przeczytać, że du Gast wystartowała w dwóch wyścigach i nie zajęła w nich żadnej wysokiej pozycji. Van Zuylen z niewiadomych przyczyn nie jest ujęta w oficjalnych statystykach. Anna natomiast znana jest głównie jako prezes automobilklubu i tę działalność najczęściej się opisuje w opracowaniach historycznych. Co z tego wynika? Mężczyźni to kiepscy archiwiści. Z pewnością to oni byli kronikarzami pierwszych wyścigów, w których startowały panie. W przeciwnym razie informacji byłoby więcej.