Wyścigi i rajdy trwające wiele dni lub tysiące kilometrów to dziś wyjątek, ale kilkadziesiąt lat temu organizowano ich wiele. Były wielkimi wydarzeniami a już sam start był dla wielu nagrodą. Tylko część załóg dojeżdżała do mety wyścigu. Jednym z nich był „Targa Florio” – wyścig organizowany na drogach Sycylii. Jego pierwsza edycja odbyła się w 1906 roku a ostatnia w 1977. Inicjatorem tego wyścigu był Vincenzo Florio a nagrodę – złotą tablicę rejestracyjną zaprojektował Rene Lalique, wybitny francuski artysta.
Start do wyścigu – rok 1906
Źródło: targaflorio.info
W pierwszej edycji wystartowało tylko 10 pojazdów pomimo tego, że chęć zgłosiły dziesiątki śmiałków. Niestety, już w czasie przygotowań do wyścigu zawodnicy napotkali wiele problemów. We Francji strajkowało wiele branż a porty w Genui miały problemy z rozładunkiem. Problemy z transportem pojazdów spowodowały, że wiele załóg nie dotarła na czas i nie zostały dopuszczone do udziału. Pierwszy wyścig wygrał Alessandro Cagno (pionier lotnictwa i zwycięzca wyścigów łodzi motorowych) prowadzący Italę. Trasę wyścigu pokonał w 9 godzin.
Trasa pierwszego wyścigu liczyła 446 km i obejmowała głównie szutrowe drogi wokół Palermo. Teren był górzysty, z wieloma wzniesieniami oraz zakrętami. Średnia prędkość przejazdu Cagno wynosząca 50 km/h absolutnie nie była niska. Rok później wygrał Felice Nazarro startujący na Fiacie. W 1908 roku wygrał Vincenzo Trucco na Isotta-Fraschini. Rok później niejaki Francesco Ciuppa (tak, wiemy … nazwisko) na samochodzie marki SPA odniósł zwycięstwo. W 1911, 1912 i 1914 roku wygrywali kierowcy na samochodach marki SCAT. Wojna przerwania wyścigi – kolejne „Targa Florio” odbyło się w 1919 roku.
W 1919 roku po zakończeniu działań wojennych wyścig wznowiono a jego triumfatorem był Andre Boillot startujący Peugeotem. Zbieżność nazwisk i samochód nie był przypadkiem – był to brat Georgesa Boillota, znanego francuskiego mistrza kierownicy. W latach 20-tych aż 5-krotnie wygrywali kierowcy Bugatti, w tym dwa razy Albert Divo. W 1931 i 1932 roku wygrał Tazio Nuvolari. W latach 30-tych kierowcy Alf Romeo wygrali wyścig 6 razy spychając Bugatti na dalsze lokaty. W tym czasie wyścig był już prestiżową imprezą.
Nuvolari na trasie wyścigu
Źródło: eNews Museo Fratelli Cozzi
Ostatni wyścig przed II WŚ odbył się w 1940 roku. Z racji konotacji Włoch i Rzeszy można było jeszcze zorganizować wyścig w czasie działań wojennych. Wygrał go Luigi Villoresi startujący na Maserati. Nie było to jedyne Maserati na podium, gdyż wszystkie 3 miejsca należały do Maserati. W kolejnych latach wyścigi nie odbywały się. Działania wojenne oraz rosnąca przewaga aliantów uniemożliwiły organizację jakiejkolwiek imprezy. Wyspa została wyzwolona, ale wojna spowodowała wiele zniszczeń.
W czasie II WŚ naziści zniszczyli obiekty należące do organizatorów wyścigu m.in. trybuny dla kibiców w miejscowości Cera oraz wieże kontrolne. Po wojnie drogi były zniszczone i żadna wyścigówka nie mogłaby po nich bezpieczne jeździć. Po wojnie idea wyścigu powróciła, ale należało wprowadził kilka zmian. Jedną z nich była obecność pilota wewnątrz pojazdu. Wszystko to dla bezpieczeństwa. Prędkości przejazdu powojennych wyścigówek były niższe niż ponad 140 km/h osiągane przez Maserati, ale nie cofnięto się przed tą decyzją.
W okresie powojennym startowano w dwuosobowych załogach niczym w rajdach stąd w 1948 i w 1949 roku wygrał Clemente Biondetti wraz z Igorem Troubetzkoy w 1948 roku i Aldo Benedettim w 1949 roku. Startował na Ferrari. W latach 50-tych wygrywały Lancię, Porsche i Mercedesy, w tym w 1955 roku załoga Stirling Moss i Peter Collins na Mercedesie 300 SLR. Osobliwym wynikiem była wygrana Fabio Colona z 1957 roku. Startował na Fiacie 600. Zwinny Fiat pokonał kilkukrotnie mocniejsze wozy.
Fiat i Lancia na trasie wyścigu w 1957 roku
Źródło: Pinterest
W latach 60-tych podium zdominowali kierowcy Porsche i Ferrari. W 1961 roku wygrał „Trippie” (Wolfgang von Trips) i Olivier Gendebien startujący na Dino 246 SP. Dwa lata później Jo Bonnier i Carlo Abate startujący na Porsche 718. W kolejnym latach startowali i wygrywali m.in. Nino Vaccarella, Paul Hawkins czy Jo Siffert – kierowcy znani głównie z Formuły 1. Zamiennie wygrywały załogi Porsche i Ferrari – były to torowe wyścigówki. Dopiero w 1973 roku Herbert Muller wygrał wyścig na Porsche 911 RSR.
Ostatni wyścig rozegrano w 1977 roku. Wygrał Raffaele Restivo na amerykańskim Chevronie. Dlaczego w 1977 roku odbył się ostatni wyścig? Z organizacji zrezygnowano ze względów bezpieczeństwa. Trasa wyścigu przebiegała przez wąskie drogi. Choć w latach 50-tych były to już drogi utwardzone, to nadal nie były bezpieczne. Kierowcy przejeżdżali drogami wewnątrz wsi i miast i tam dochodziło do wielu groźnych wypadków. Było wąsko i zbyt szybko. Trasa wyścigu przechodziła przez Caltavuturo, Collesano, Campofelice i wspomnianą Cerdę.
Trasa wyścigu z 1950 roku
Źródło: Targa Florio
Przez, to znaczy również wąskimi ulicami. Na ciasnych nawrotach wiele torowych wyścigówek odbijało się od budynków. Choć początkowo impreza bardziej przypominała rajd, po wojnie była już wyścigiem, gdzie liczyły się duże prędkości. Szybkie torowe wyścigówki rozpędzały się na prostych do 200 km/h po czym często były zmuszone do gwałtownego hamowania. W wypadkach ginęli najczęściej widzowie, którzy obserwowali wyścigi ustawieni wzdłuż trasy przejazdu. Nie instalowano zabezpieczeń a włoscy kibice nie byli skłonni przestrzegać zaleceń organizatora.
Czy to koniec? Spadkobiercą idei Targa Florio jest rajd, który jest organizowany od 1978 roku. Asfaltowy rajd podzielony jest na wiele etapów. Co ciekawe, wygrywali w nim głównie Włosi a wśród samochodów, które pomogły wygrać rajd były Delty Integrale, Fiaty Punto i 131 Abarth oraz Ferrari 308 GTB, które wygrało rajd w 1981 i 1982 roku. Rajd był częścią eliminacji w Rajdowych Mistrzostwach Europy a od 10 lat jest eliminacją Mistrzostw Włoch. Jest również okazją do podziwiania zabytkowych wyścigówek podczas imprez towarzyszących.